औषधांवर इलाज हवा – महाराष्ट्र टाइम्स २७.११.२०१७

औषधांवर इलाज हवा
आपण टूथपेस्ट ब्रॅन्डच्या नावाने ओळखतो, जंकफूडचे प्रकारही लोकप्रिय ब्रॅन्डच्या नावानेच घराघरात पोहोचतात. एकूणच ब्रॅन्डनावांनी आपले आयुष्य व्यापून गेले आहे. त्यामुळेच औषधातील मूळ गुणधर्मापेक्षा ते कोणत्या कंपनीचे आहे किंवा कंपनीने त्याचे बारसे काय केले आहे, एवढेच आपल्याला ठाऊक असते. मग तेच औषध स्वस्तात उपलब्ध असले, तरी डॉक्टरांच्या चिठ्ठीत उल्लेख नसल्यामुळे ते घेता येत नाही. मात्र आता डॉक्टरांना औषधाच्या चिठ्ठीवर ब्रॅन्डनाव लिहिताना औषधाचे जेनेरिक नावही लिहिणे बंधनकारक आहे, याची आठवण राज्य सरकारने करून दिली आहे. खरेतर महागड्या ब्रॅन्डेड औषधांची सक्ती विरुध्द रुग्ण-ग्राहकाचा स्वस्त औषध मिळण्याचा पर्याय यावर गेली दोन-तीन वर्षे देशभर बराच काथ्याकूट सुरू आहे. तरीही त्यातील संदिग्धता संपत नाही, ही खेदाची बाब आहे. डॉक्टरांनी जेनेरिक नावानेच औषधाची चिठ्ठी द्यावी, शक्यतो कॅपिटल अक्षरातच नाव लिहावे, या सर्व सूचनांचे परिपत्रक गेल्या एप्रिल महिन्यातच मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडियाने जारी केले होते. त्यानंतर महाराष्ट्र मेडिकल कौन्सिलने मे २०१७मध्ये तसे परिपत्रक काढले. त्यातील सूचनांचे उल्लंघन केल्यास संबंधित राज्य मेडिकल कौन्सिल किंवा मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडिया यांच्याकडून योग्य ती शिस्तभंगाची कारवाई केली जाईल, अशी तंबीही त्यात देण्यात आली होती. हे परिपत्रक देशभर लागू असताना त्याची तंतोतंत अमलबजावणी का झाली नाही आणि उल्लंघन करणाऱ्यांना नेमकी शिक्षा तरी काय झाली, याचे उत्तर केंद्र व राज्य सरकार देणार काय ? या परिपत्रकातही जेनेरिकच्या वापराची सुस्पष्ट सूचना नव्हतीच. ‘सुटेबल डिसिप्लिनरी अॅक्शन’ म्हणजे काय, हेही त्यात स्पष्ट नव्हते. औषधे व प्रसाधने कायदा राष्ट्रीय स्तरावर असताना औषध खरेदी-विक्रीतही राष्ट्रीय पातळीवर एकच सूत्र लागू व्हायला हवे. एकूणच सगळा सावळागोंधळ. आपल्याला कायदे करायची हौस आहे, परंतु त्याच्या अमलबजावणीचे वातावरण तयार करण्यात स्वारस्य नाही. औषधांचे जेनेरिक नाव लिहायचे, तर केमिस्ट, फार्मासिस्ट यांच्यापासून रुग्ण आणि डॉक्टर या सर्वांचे प्रबोधन व्हायला हवे. त्याचप्रमाणे महागड्या ब्रॅन्डेडव्यतिरिक्त इतर स्वस्त औषधांची उपलब्धताही वाढायला हवी. अन्यथा जेनेरिक नावांनी औषध विचारले, तरी केमिस्ट पुन्हा महागडी ब्रॅन्डेड औषधेच गळ्यात मारणार, असे व्हायला नको. घाऊक औषध व्यवसायातील मक्तेदारी मोडून काढणे अजून राज्यकर्त्यांना पुरेसे शक्य झालेले नाही. जनौषधी योजना खूप चांगली असली, तरी या योजनेतील दुकानांची संख्या अजूनही अपुरी आहे. जनौषधी किंवा जेनेरिक औषधविक्रीसाठी मुंबईसारख्या ठिकाणी स्वस्तातली जागा मिळविणे, हीसुध्दा विवंचना असते. खासगी रुग्णालये, नर्सिंग होम, पॉलिक्लिनिक येथे तरी जेनेरिक औषधे किंवा जनौषधी लिहून दिली जातात का? गेल्या काही वर्षात भारतात ९०-९५ हजारांच्या घरात औषधांचे ब्रॅन्ड झाले आहेत. काही औषधांच्या मूळ नावापेक्षा ब्रॅन्डनाव डॉक्टर, केमिस्ट आणि रुग्णाच्या मनांत ठसून बसले आहे. कधीतरी सुरुवात करावीच लागेल. भले दोन-दोन वेळा परिपत्रके काढा, परंतु केवळ परिपत्रके, अध्यादेश यांच्यापुरते हे बदल नकोत. स्वस्त व प्रभावी औषधे खरोखरीच उपलब्ध होऊ देत. तरच खरा इलाज होईल.

via gereric medicine order|औषधांवर इलाज हवा – editorial in Marathi, Maharashtra Times

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s